Poslednji tekstovi
Negde u Austriji
Negde u Austriji
14/12/2017 0

Mašinice i meč ribolov
Mašinice i meč ribolov
14/12/2017 0

Zimovanje sa ploticom
Zimovanje sa ploticom
13/12/2017 0

Mokre mušice
Mokre mušice
13/12/2017 0

Jesenje varaličarenje
Jesenje varaličarenje
13/12/2017 0

Kako Odabrati Pentu?

Postavio Pedja Pašćan 04/08/2017 0 Komentara Ribolovački tekstovi,

Razvoj vanbrodskih motora je dostigao nivo koji ih čini ekonomičnim, lakim za ugradnju i pouzdanim pogonom za većinu čamaca i manjih jahti...

Brodski ili Vanbrotski?

Vanbrodski motori su danas najčešći pogon za većinu čamaca. To je posebno slučaj u sportskom ribolovu, kojim popularne „pente” dominiraju više od pola veka. Naziv „vanbrodski” dolazi od načina postavljanja, izvan trupa (outboard), najčešće se vešaju na krmeno ogledalo ili pomoću po - sebnog nosača iza njega. Vanbrodski motor pokreće čamac, a isto - vremeno se koristi i za upravljanje - davanje smera kretanja.


Ustaljeno je mišljenje da su vanbrodski motori primereniji manjim plovnim objektima za sport, rekreaciju, lov i ribolov (čamci za ribolov, gliseri, pasare), dok je za pogon većih čamaca i jahti za krstarenje primaran stabilni brodski motor. Ova teza je pravdana velikom potrošnjom dvotaktnih vanbrodskih motora, što plovidbu deplasmanskih čamaca i jahti većih gabarita čini neekonomičnom. Smatralo se da se kroz eksploataciju anuliraju početne prednosti vanbrodskih motora: jednostavna ugradnja, niža cena, manja buka, više prostora u trupu i supstitucija sistema za upravljanje.
Činjenica je da dvotaktni vanbrodski motor od 7,3 kW potroši za sat vremena vožnje četiri puta više benzina u odnosu na potrošnju dizel goriva stabilnog dizel motora iste snage. Nove generacije vanbrodskih motora zasnovane su na četvorotaktnim benzinskim motorima, sa prepolovljenom potrošnjom goriva u odnosu na dvotaktne. Osnovni nedostatak anuliran, a ostao je niz navedenih prednosti. Time su vanbrodski motori postali ozbiljni konkurenti za pogon mini jahti, katamarana i jedrilica do 12 metara dužine. Sada na tržištu imamo dva tipa vanbrodskih motora: dvotaktne i četvorotaktne. Svetski trend je zabrana upotrebe dvotaktnih motora zbog veće emisije štetnih gasova i zagađenja vode i vazduha. U tom smislu su doneti standardi EPA 2006 i CARB 2007 koji regulišu dozvoljenu emisiju štetnih materija.

 

Dva ili četiri takta?

Dvotaktni vanbrodski motori su se proizvodili u rasponu snage od 1,1 do 228 kW snage. Zbog odsustva venti - la, bregaste osovine, kartera za ulje i drugih delova, dvotaktni motori su lakši od četvorotaktnih iste snage. Za preko 80 godina svog razvoja dvotaktni motori su stekli reputa - ciju pouzdanog pogona za čamce i atraktivnih mogućnosti. Veliki broj trka na vodi vožen je dvotaktnim motorima. Odlikuje ih jednostavna konstrukcija, mala težina i lako postavljanje. Dvotaktni motori za svoj rad koriste mešavinu benzina i ulja, koja se priprema i sipa u rezervoar u procentu koji propisuje proizvođač. Ovaj procenat se kreće od 10 : 1 kod motora tipa „Sigal”, 25 : 1 kod „Tomo - sa” do 50 : 1 i 100 : 1 kod „Jamahe” i drugih proizvođača. Savremeni dvotaktni, benzinski, vanbrodski motori imaju sistem elektronski regulisanog ubrizgavanja ulja u smešu koju sami prave pomoću mikrokompjutera u zavisnosti od režima rada motora. Ovi motori imaju odvojen tank za ulje. U savremenu opremu spadaju i uređaj za elektrostartovanje motora, uređaj za trimovanje elise, kao i savremeni elektronski davači broja obrtaja, broja časova rada i indikatori temperature motora. Osnovni nedostatak dvotaktnih motora je nepotpuno sagorevanje smeše benzina i ulja, što je posledica dvotaktnog režima rada. Zato su ovi motori veliki potrošači goriva i zagađivači prirodne sredine. Jedini dvotaktni motori koji su usavršeni da zadovoljavaju nove standarde su „Evinrude”.

 

Pritisci ekologa i mogućnost da se tržištu ponudi ekonomičniji motor, nagnali su proizvođače na usavršavanje četvorotaktnih benzinskih vanbrodskih motora. Kod većine proizvođača četvorotaktni benzinski vanbrodski motori su u fazi intenzivnog razvoja, koji je HONDA započela još početkom šezdesetih godina XX veka. Sledile su je Yamaha, Suzuki i američki Mercyru. Danas se na tržištu nalaze snage od 1,4 do 257 kW (2 do 350 KS). Ta gama zadovoljava potrebe većine vlasnika čamaca i jahti. Ovi motori su nasledili svu prateću opremu od dvotaktnih. Čak je i težina svedena na gornji prosek težine dvotaktnih. Prednost je gotovo upola manja potrošnja i manje zagađenje, pošto ova generacija motora troši isključivo bezolovni benzin. Ulje kod četvorotaktnih motora sipate u karter. Četvorotaktni benzinski vanbrodski motori su se u praksi pokazali kao pouzdano i ekonomično rešenje za pogon jahti.

 

Vanbrodski dizel motori su u razvojnoj fazi, mada je „Yanmar” probnu seriju izbacio na tržište. Još uvek su teži od benzinskih i očekuje se da će ovaj problem biti rešen tek uvođenjem keramičkih kompozita kao materijala za izradu bloka motora. Probna serija „Yanmara” bila je gotovo trostruko skuplja od benzinskih četvorotaktnih motora iste snage. To je dovelo do obustave ovog projekta.

 

Postoje tri standardizovane dužine pogonske osovine vanbrodskih motora:
1. kratka osovina (381 mm) oznaka S;
2. duga osovina (508 mm) oznaka L i
3. ekstra duga osovina (635 mm) oznaka EL.

 

Dužina osovine je bitan podatak za pravilnu izradu i postavljanje nosača motora. Neophodno je da se on postavi u pravilan položaj, kako bi se maksimalno iskoristila njegova pogonska snaga. Kao i brodski, tako i vanbrodski motor na čamcu mogu imati izvedene komande pravca i komande gas-kvačilo. Komande gasa i transmisije (napred - neutralno - nazad) mogu biti jednoručne i dvoručne. Kod čamaca za ribolov ove komande se najčešće postavljaju na posebnu konzolu. Proizvođači najčešće prave i komande za svoje motore. Sajle treba poručiti prema potrebnoj dužini od motora do upravljačkog pulta. Vanbrodski motori najčešće imaju prenosivi rezervoar goriva. Ovaj rezervoar treba da ima odgovarajuće mesto na čamcu, najčešće u zadnjem delu, kao i sistem za njegovo fiksiranje tokom vožnje.

 

Autor teksta: Borislav Vasić
Objavljeno u ribolovačkom magazinu "Reviri Srbije", broj 15, jun 2010.

Tagovi: penta motor brod

Ostavite komentar